Anglia 2
KRÓL Ugruntowanie silnej władzy za dynastii anglosaskiej i pierwszych Plantagentów W Anglii związek pomiędzy królem a poszczególnymi wasalami nie został zerwany. Winni oni byli posłuszeństwo i zobowiązani byli do świadczeń jego rzecz (szczególnie w razie wezwania królewskiego do osobistej służby wojskowej). Tarczowe – specjalna opłata płacona przez lenników, którzy chcieli uchylić się od obowiązku służby wojskowej (od Henryka I). Uprawnienia króla Najwyższy zwierzchnik lenny. Strażnik pokoju w państwie (złamanie miru królewskiego – ciężka zbrodnia, podlegało sądowi królewskiemu). Prawo wydawania ustaw. Kierowania polityką zagraniczną. Powoływanie urzędników. Dążenia baronów do ograniczenia władzy królewskiej Do czasu wzmocnienia swojej pozycji feudałowie normandzcy popierali silną władzę króla. Od XII w. zaczęły występować konflikty między królem a dążącymi do ograniczenia jego władzy baronami. Doprowadziło to do wydania 3 przywilejów na rzecz feudałów świeckich i duchownych (1110,1135,1136), zawierające pewne ustępstwa, zwłaszcza w dziedzinie fiskalnej. Wzrost znaczenia władzy królewskiej za Henryka II Odrzucił ograniczenia wynikające z wydanych przez swoich poprzedników kart swobód. Ugruntował swoją pozycję i położył kres uzurpacjom baronów. Henryk III Za jego panowania doszło do współrządców feudalnej oligarchii przez ustanowienie na mocy prowizji oxfordzkich specjalnych organów m.in. stałej Rady przy królu. Król zaprzysiągł, że bez konsultacji z Radą nie podejmie żadnych ważnych decyzji państwowych.
Niedotrzymanie przez baronów obietnic sprawie ustępstw na rzecz niższego rycerstwa i mieszczan doprowadziło do wydania 1259r. prowizji westminsterskich, które zwalniały wasali od obowiązku udziału w sądach feudalnych swych panów i od powinności wojskowych (jeśli nie byli do nich wyraźnie zobowiązani na mocy kontraktu lennego). Baronów pozbawiono prawa rozpatrywania apelacji od wyroków podległych im sądów.
Próba wykorzystania przez Henryka rozłamu dla odrzucenia ograniczeń władzy króla doprowadziła do jego klęski i zwołania Parlamentu z udziałem przedstawicieli niższego duchowieństwa i miast (1265). Odtąd rozpoczął się w Anglii okres umacniania się Parlamentu jako reprezentacji stanowej.
Suspensa i dyspensa Już od XV w. obowiązywała zasada, że żadna ustawa nie może być ważna bez zgody króla, Izby Lordów i Izby gmin. Prawo suspensy – monarcha mógł odmówić akceptacji danej ustawy lub zawiesić jej moc obowiązującą. W zakresie władzy ustawodawczej król posiadał możność samodzielnego działania (prerogatywy). Mógł wydawać miedzy sesjami Parlamentu czasowe ustawy: ordonanse i proklamacje. Prawo dyspensy – król nie naruszając ogólnej mocy ustawy uchylał jej stosowanie w pewnych konkretnym przypadku lub w stosunku do określonej osoby. Rozwój rządów absolutnych Za Lancasterów – wzrost znaczenie Parlamentu. Po wojnie „Dwóch Róż – zmniejszenie roli Parlamentu. Za Tudorów – wzrost znaczenia króla. Reformacja – dalsze wzmocnienie pozycji króla. Za Stuartów: odrzucali wszelkie ograniczenia swojej władzy, doprowadziło to do zdecydowane przeciwstawienia się Parlamentu monarchii absolutnej.
ORGANY CENTRALNE Rada zwyczajna (consilium ordinarium) Składała się z urzędników nadwornych, których król pytał o opinię przed podjęciem ważnych decyzji. Oba te organy stanowiły – kurię królewską (curia regis). Główny organ zarządu państwem. Był kontynuacją anglosaskiego zgromadzenia wittanów (zwłaszcza jeśli chodzi o skład). Miała głos doradczy, funkcje kontrolne, dworskie i wojskowe. Jako sąd: Sąd I instancji dla bezpośrednich wasali króla. Sąd w sprawach dotyczących króla. Sąd apelacyjny.
Wielka Rada (magnum consilium) Zwoływana kilka razy w roku. Złożona z bezpośrednich wasali króla.
Exchequer Wyodrębnił się z kurii już w XII w. Doskonale zorganizowany organ karbowy i trybunał właściwy w sprawach związanych z działalnością skarbu królewskiego. Stworzony prawdopodobnie na wzór podobnej instytucji w Normandii. Kanclerz Urzędnik o szczególnej pozycji występujący u boku króla (zawsze duchowny). Wielki Justycjariusz Najważniejszy organ w państwie anglonormandzkim. Główny pomocnik i zastępca króla (zwłaszcza podczas jego nieobecności w kraju). Urząd zniesiony w 1232r. część jego uprawnień przejął kanclerz. Monarchia stanowa i absolutna
Kanclerz Kierował kancelarią, sprawował kontrolę nad wychodzącymi z niej dokumentami. Od czasów Edwarda III urząd ten sprawowały również osoby świeckie. Wraz z zanikiem jego uprawnień w zakresie administracji i skarbowości, wzrosła jego rola w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, szczególnie poprzez wyodrębnienie się Sądu Kanclerskiego.
No tags for this post.