Francja XVIII – XXw
Kryzys monarchii lipcowej: Okres monarchii lipcowej nazywano często monarchią mieszczańską lub burżuazyjną, jako że opierała się na sojuszu króla z bogatą burżuazją. Oligarchia finansowa, popierająca Ludwika Filipa, wykorzystywała w pełni swą władzę i przywileje polityczne, co spowodowało niezadowolenie w kręgach drobnomieszczańskich i napięcie socjalne wśród robotników, których liczba stale rosła w związku z szybkim postępem rewolucji przemysłowej we Francji (powstania lyońskie 1831 i 1834). W opozycji do rządów Ludwika Filipa pozostawali: republikanie bonapartyści (dwa powstania w latach 1836 i 1840, które próbował wzniecić Ludwik Napoleon Bonaparte) legitymiści, czyli zwolennicy dawnej monarchii, uważający go za uzurpatora. Powstały tajne organizacje o tendencjach socjalistycznych pod przewodnictwem Blanqui’ego i Barbesa, którzy w 1839r. próbowali wzniecić powstanie w Paryżu. Kontynuowali również swoją działalność zwolennicy socjalizmu utopijnego.
Rządy Guizota: W 1840r. premierem został konserwatysta Franciszek Guizot. Rządził on Francją przez 8 lat, w czasie których zaostrzyły się konflikty z opozycją i pogłębiły antagonizmy społeczne. Sytuację pogarszało dążenie króla do ugruntowania rządów osobistych i budząca powszechne niezadowolenie polityka zagraniczna (zwłaszcza jej niepowodzenia w Szwajcarii, we Włoszech i Turcji). Od 1846r. kraj zaczął ogarniać kryzys gospodarczy, który doprowadził do znacznego zmniejszenia produkcji przemysłowej. We Francji nabrzmiewała sytuacja rewolucyjna. Rewolucję poprzedziła walka o reformę wyborczą. Opozycja, dążąc do obalenia rządu Guizota, żądała obniżenia cenzusu majątkowego licząc, że pozwoli jej to uzyskać większość w parlamencie. Na przełomie 1847/1848r. został ponownie odrzucony wniosek o rozszerzenie praw wyborczych. Po porażce w parlamencie opozycja zorganizowała kampanię zebrań publicznych w postaci masowych bankietów. Na takich bankietach wygłaszano przemówienia atakujące rząd, propagowano reformy wyborcze i inne liberalne reformy.
Upadek monarchii lipcowej: Ogłoszony przez rząd zakaz zorganizowania bankietu 22 II 1848 r. przyczynił się do masowych demonstracji antyrządowych, a następnie pierwszych utarczek robotników, rzemieślników i studentów, najpierw z policją, a później z wojskiem. Dymisja rządu Guizota i sformułowanie nowego rządu, powołanego przez przywódców dotychczasowej legalnej opozycji nie zapobiegło to zaostrzeniu sytuacji. Kiedy 24 II powstańcy opanowali wszystkie ważniejsze dzielnice Paryża, a oddziały wojska musiały się wycofać, Ludwik Filip abdykował i uciekł do Anglii.
II Republika (1848-1852)
Geneza II Republiki: Rojalistom nie udało się uratować dynastii orleańskiej i ustroju monarchicznego. Mimo abdykacji Ludwika Filipa Izba Deputowanych pod presją radykalnych nastrojów nie zgodziła się na utrzymanie monarchii i zdecydowała się powierzyć pełną władzę Rządowi Tymczasowemu, w którym przewagę uzyskali umiarkowani republikanie. 25 II 1848r. nowy rząd: proklamował republikę ogłosił wolność prasy i zebrań wydał dekret, w którym zobowiązał się zapewnić pracę wszystkim obywatelom następnie przyjął zasadę powszechnego prawa wyborczego zniesienie niewolnictwa w koloniach francuskich.
Warsztaty narodowe i działalność Komisji Luksemburskiej: W obawie przed wystąpieniami bezrobotnych rząd utworzył warsztaty narodowe. Sprawami polepszenia sytuacji robotników miała zajmować się specjalna komisja, tzw. Komisja Luksemburska (zbierała się w Pałacu Luksemburskim). W praktyce jej działalność sprowadzała się do pośrednictwa pomiędzy pracownikami a pracodawcami. Na wniosek Komisji wydany został dekret ustalający maksymalny czas pracy: 10 godzin w Paryżu i 11 na prowincji. W gruncie rzeczy rząd zamierzał pozyskać burżuazję i nie dopuścić do poważniejszych reform społecznych. Warsztaty narodowe, zatrudniające w samym Paryżu około 100 tys. osób, budziły obawy i niechęć rządu, nie zaspokajając zresztą również oczekiwań robotników.
Powszechne wybory do Zgromadzenia Konstytucyjnego: W IV 1848r. odbyły się pierwsze we Francji demokratyczne wybory. Prawo głosu otrzymali wszyscy mężczyźni. Do Zgromadzenia Konstytucyjnego weszli: burżuazyjnym republikanom (500 mandatów na 800) monarchiści (300 deputowanych) 80 przedstawicieli innych ugrupowań (w tym tylko kilku socjalistów). W odpowiedzi na wynik głosowania 15 V robotnicy, chcąc obalić Zgromadzenie, usiłowali wzniecić powstanie, ale gwardia narodowa i wojsko rozproszyły demonstrantów, opanowując szybko sytuację.
Najaktywniejsi działacze rewolucyjni zostali uwięzieni, zamknięto kluby robotnicze, rozwiązano Komisję Luksemburską. 22 VI ogłoszono likwidację warsztatów narodowych. Bezrobotnych częściowo miano wcielić do wojska, pozostałych zaś wysłać do robót ziemnych na prowincji.
Rewolucja Czerwcowa: Decyzja o rozwiązaniu warsztatów narodowych była bezpośrednią przyczyną wybuchu 23 VI 1848r. powstania robotników paryskich. Po 3-dniowych, krwawych walkach, w których przeciwko robotnikom rząd użył wojska, gwardii narodowej i tzw. gwardii ruchomej, pod jednolitym dowództwem posiadającego nieograniczone pełnomocnictwa generała Louisa Cavaignaca, opór powstańców został złamany. Represje: z zamknięto wszystkie kluby polityczne uchylono dekret o skróceniu dnia pracy zlikwidowano warsztaty narodowe na prowincji zawieszono wiele demokratycznych dzienników zabroniono zwoływania zebrań i wygłaszania przemówień Po stłumieniu powstania Zgromadzenie mianowało Cavaignaca „przewodniczącym komitetu wykonawczego i prezydentem gabinetu”, co w praktyce oznaczało, iż sprawował on nadal dyktaturę osobistą nadaną mu na czas walki.
No tags for this post.