Francja
Król Podwójna rola monarchy
Dux – jako władca senioralny na bezpośrednio sobie podległym obszarze. Rex – jako zwierzchnik innych wodzów senioralnych, stał w ten sposób na czele hierarchii lennej. Bezpośrednimi wasalami króla byli wesele korony.
Wsparcie kościoła Król jako namiestnik Boga jest nietykalny. Ideologia ta miała wywyższyć króla ponad innych władców. Dziedziczenie tronu
1)Kapetyngowie dążąc do wzmocnienia swojej władzy doprowadzili do wyeliminowania wolnej elekcji i zapewnienia ciągłości władzy w ramach rodziny. 2)W XI ustaliła się zasada, że syn króla jest za życia swojego ojca wybierany przez możnych i uzyskuje tytuł króla desygnowanego. Stosowanie desygnacji przez dłuższy okres czasu doprowadziło do ustalenia się dziedziczności tronu (ost. des. był Filip August). 3)Ustaliła się w ten sposób zasada, że syn zmarłego króla jest jego następcą, zaliczona do praw zasadniczych. 4)XIII – zasadę dziedziczności odniesiono do mężczyzn w linii prostej z zastosowaniem primogenitury. 5)XIV (Lex salica) – wykluczono z dziedziczności kobiety oraz ich synów.
6)Teoria statutowa (XV) – teoria sformułowana przez legistów, zgodnie z którą najstarszy syn króla z mocy prawa jest urodzonym dziedzicem korony. Pełnie praw uzyskuje wraz ze śmiercią swojego poprzednika, przed koronacją. Następca nie mógł: zrzec się swoich praw abdykować swobodnie dysponować koroną 7)XIV – zasada niepozbywalności i niepodzielności domeny monarszej, oficjalnie ogłoszona w 1566. W przysiędze koronacyjnej król wypowiadał stosowaną do niej formułę. 8)Regencja – w razie jeśli król był małoletni, rządy sprawował regent.
Dbałość o zachowanie domeny monarszej
Problem uposażenia pozostałych dzieci królewskich. Służyły temu apanaże: Wydzielone ziemie, które miały być podstawą utrzymania obdarzonego nimi. Nadawano je w formie lenna z dużymi ograniczeniami w zakresie dziedziczenia (tylko męscy spadkobiercy króla w linii prostej). Kobiety otrzymywały apanaże w formie pieniężnej. Król zastrzegał sobie na ziemiach apanażowych szereg praw.
Zwiększanie domeny
Za Ludwika VI i VII nastąpiło uporządkowanie domeny królewskiej. Przyłączono do niej posiadłości wieli wasali. Filip II powiększał domenę królewską poprzez włączanie do niej lenn wakujących, przy czym pojęcie lenna wakującego było systematycznie rozszerzane. Wzrost autorytetu króla na arenie międzynarodowej Przeświadczenie o równorzędności cesarstwa i królestwa francuskiego (rex Francorum est imperator in regno suo). Król suwerenem wobec władców senioralnych
Prawo urzędników królewskich do ingerencji w obszary należące do wasalów korony (teoria legistów). Król rygorystycznie egzekwował obowiązki lenne, a ich naruszenie było podstawą wielu konfiskat. Pariages – umowy zawierane z duchowieństwem, na mocy których król uzyskiwał współwładzę na terytorium biskupa.
Zapobieganie anarchii i wojnom prywatnym
Król jako strażnik pokoju miał prawo przeciwdziałania wojnom prywatnym – wróżdom. Czterdziestodniówka królewska: zakaz atakowania w ciągu 40 dni od rozpoczęcia kroków nieprzyjacielskich. Zabezpieczenie królewskie – zobowiązanie się stron przed urzędnikiem królewskim, że nie będą stosowały siły. Zobowiązanie takie początkowo miało charakter dobrowolny, z czasem urzędnik królewski mógł narzucić stroną swoje stanowisko z urzędu.
Rozszerzenie władzy ustawodawczej
Pierwotnie w ustawy króla na terenie innych władców mogły obowiązywać jedynie za zgodą seniora. Od XIII w. ustaliła się zasada, że jeśli ustawę królewską podpisze pewna liczba feudałów, to obowiązuje ona na terenie wszystkich władców senioralnych (nawet tych, którzy jej nie podpasali). Ustawodawstwo królewskie przyczyniło się do unifikacji prawa.
Sądownictwo
a) Rozszerzenie sądownictwa królewskiego. Zasada, że wszelkie sądownictwo wywodzi się od króla a sądownictwo władców senioralnych na swoje źródło w nadania króla. Sprawy królewskie (cas royaux) – sprawy naruszające interes króla, mogły być sądzone wyłącznie przez sądy królewskie. Zaliczano do nich naruszenie pokoju wewnętrznego. A od XVI w. wszystkie ciężkie przestępstwa. Wzrost kompetencji sądów królewskich prowadził do ograniczenia sądownictwa senioralnego. b) Ograniczenie sądownictwa kościelnego. c) Wyprzedzanie – polegało na przejęciu sprawy przez urzędników królewskich zanim zaczął je sądzić sąd senioralny. Coraz częściej przeważała forma absolutna wyprzedzania. d) Król najwyższym sędzią. Do sądu króla może być skierowana każda sprawa, której rozstrzygnięcia odmówił właściwy dla niej sąd lub w której odwoływane się od wyroku. Możliwość bezpośredniego odwoływania się do króla od końca XIII w. została ograniczona przez wprowadzenie instancyjności w sądach królewskich.
No tags for this post.