Logika – podstawy
I. POJĘCIE
Logika – od greckiego „logos”, które znaczy „słowo”, „myśl”. Logika to pojęcie wieloznaczne; to dziedzina wiedzy, która zajmuje się metodami poprawnego uzasadniania, definiowania i wnioskowania. Przez logikę rozumie się niekiedy pewną prawidłowość myślenia (poprawne myślenie to myślenie logiczne, czyli zgodne z prawidłami logiki), niekiedy pewną dyscyplinę naukową, a więc uporządkowany zbiór wiedzy o pewnym przedmiocie.
1) Logika formalna – dedukcyjna
Zajmuje się analizą oraz uzasadnianiem języka jak też wnioskowań. Rozwija rozumowania w postaci sformalizowanej. Operuje na pewnych zmiennych oraz stałych logicznych. Daje wniosek niezawodny, schematy są sformalizowane pq. Podstawowe działy nazywa się rachunkami – rachuje się: zdaniami, własnościami, symbolicznie. Wyróżniamy działy takie jak: rachunek zdań (na nim opiera się cała logika) rachunek nazw rachunek predykatów rachunek relacji
Zajmuje się głównie wnioskowaniami dedukcyjnymi, które są niezawodne (tzn. od. prawdziwych przesłanek nigdy nie dochodzimy do fałszywych wniosków). Obejmuje zadnia sformalizowane na wypowiedziach, którym można przypisać wartości logiczne prawdy lub fałszu.
Wśród logik formalnych wyróżnia się: a)klasyczne – oparta na zasadzie dwuwartościowości, twierdzenia są prawdziwe albo nie. b)nieklasyczne – wielowartościowa, rozpatrują więcej niż 2 wartości logiczne. c)erotetyczne – logika pytań. d)deontyczne (von Wright, J. Kalinowski) – logika norm – z grec. „deon” – obowiązek; zajmuje się uzasadnianiem i wnioskowaniem na wypowiedziach normopodobnych, występują w niej wypowiedzi z operatorami deontycznymi – zdania deontyczne – „jest nakazane, zakazane, dozwolone”. e)modalne – tj. teoria logiki badająca pojęcia konieczności i możliwości – „musi, może, jest konieczne, jest możliwe”. f)nonmonotoniczne (symboliczne) – jeżeli „p implikuje q i p to jest q”. Zawsze, jeżeli zachodzi p to jest q. (Jeżeli pada deszcz to jest mokro). Większość rozumowań prawniczych to rozumowania nonmonotoniczne – sam fakt, że spełnione są przesłanki nie musi implikować q.
Logiki klasyczne są monotoniczne.
Od początku wieku nasiliła się krytyka wykorzystywania metod logiki formalnej w naukach humanistycznych. Współczesna logika formalna stała się działem matematyki. Nie nadaje się do analizy języka potocznego, ponieważ zniekształca go i prowadzi do paradoksów. Np.: paradoksy koniunkcji oraz implikacji: Paradoks koniunkcji: Spójnik „i” ma dwa znaczenia: 1)kolejność zdań nie odgrywa żadnej roli 2)w j. potocznym odnosi się do relacji następstwa zdarzeń
Paradoks implikacji: Odpowiednikiem implikacji w j. potocznym jest tryb warunkowy – „jeżeli … to”. Obejmuje stany rzeczy funkcjonalnie oraz przyczynowo powiązane. Paradoksem jest to, że implikacja jest prawdziwa nawet wtedy, gdy oba zdania są fałszywe, np. „Jeżeli 2+2=5 to Polska jest najbogatszym krajem świata”. Te deformacje doprowadziły do tego, że sformułowano tezę, że powinniśmy powrócić do tych analiz rozważań, które stworzyli już starożytni, czyli do arystotelesowskiej retoryki oraz topiki. Dziś mówi się tutaj o teorii argumentacji.
2) Teorie argumentacji
Zbiór zaleceń jak powinno się uzasadniać twierdzenia. Robi się to w niesformalizowanej formie. Nie mają charakteru symbolicznego. Nie posługują się instrumentalizmem.
Retoryka: Zajmuje się zasadami skutecznego przekonywania, sztuką perswazji. Jak argumentować i uzasadniać twierdzenie by przekonać inną osobę do danych racji. Była elementem wykształcenia starożytnych. Pierwszy system stworzył Arystoteles (ojciec logiki tradycyjnej). W średniowieczu nastąpił jej upadek i zredukowanie do roli sztuki pięknego przemawiania. W XIX w. Schopenhauer próbował bezskutecznie doprowadzić do jej odradzenia.
Teoria negocjacji: jak zawierać kontrakty, negocjować, by skłonić drugą stronę do zaakceptowania własnego stanowiska. Inny wybitni starożytni: Kwintylion, Cyceron. Rozkwit teorii argumentacji w 1. poł. XX w.: Teodor Viehweg – „Topic und Jurisprudenz”. Ch. Perelman – „Nowa Retoryka”.
Szkoła lwowsko-warszawska: Leśniewski, Hajdukiewicz, Kotarbiński, Torski.
2 modele stosowania teorii argumentacji: a)Model sylogistyczny (subsumpcyjny) – polega na oparciu procesu decyzyjnego na prostej operacji Logicznej – każda decyzja wynika z jakiejś przyczyny. b)Model argumentacyjny – jego istota, polega nie na stosowaniu prostej operacji logicznej, lecz na ważeniu argumentów pro i kontra.
Metodologia: W logikę formalną sensu largo wchodzi metodologia – nauka o metodach stosowanych w różnych naukach, składa się z: działu opisowego (m. opisowa) – jakie metody de facto stosuje się w różnych dziedzinach. części normatywnej (m. normatywna) – jakie metody powinno się stosować – ustala zasady poprawnego postępowania badawczego. Do rozwoju przyczyniło się koło wiedeńskie – nazywali ją oni filozofią nauki (Schlick, Rudolf Carnap, Kurt Gödel, Karl Menger, Imre Lakatos). Zajmowało się logicznym empiryzmem i neopozytywizmem.
No tags for this post.