Logika – podstawy
Trzy typy perswazji: racjonalna nakłaniająca – propaganda (ma tylko przekonać do akceptacji określonych tez). pobudzająca do działania – agitacja (nakłania do aktywnego działania na rzecz określonych tez).
Topos:
Z gr. oznacza miejsce, punkt widzenia. Może stanowić rację, argument. Jest to pojęcie szersze niż reguły dowodzenia w logice formalnej. Może być to np. argument naukowy, logiczny, powołanie się na autorytet, cytat nawet przysłowie. Może być nim wszystko, co może być wykorzystane jako racja, argument.
Rodzaje toposów: Wspólne (loci comunes) Mają uniwersalny zasięg. Odwołujemy się do nich w różnego typu dyskursach np. politycznym, prawnym, potocznym. Np. powołanie się na analogię, zasadę sprawiedliwości, autorytet, reguły log. formalnej.
Specjalne (loci specialis) Zrelatywizowane do określonych dziedzin. np. toposy teologów, prawników.
Cechy toposów: Toposy rzadko mają charakter konkluzywny. Rzadko uznanie pewnego toposu pozwala automatycznie uznać pewną tezę. Topos z mniejszą lub większą pewnością przemawia za lub przeciw danemu twierdzeniu. Pojęcia w logice formalnej są prawdziwe lub fałszywe. Toposy mogą być mocniejsze, słabsze, bardziej lub mniej przekonywujące. Nie ma ściśle określonych reguł posługiwania się toposami. Mają strukturę antytetyczną. Każdemu argumentowi pro można przeciwstawić argument contra.
Co może być toposem prawniczym: normy prawne kolizje między zasadami prawa a normami pr. orzecznictwo sądu doktryna reguły egzegezy (reguły logiki prawa: walidacyjne, kolizyjne i wnioskowania). paremie ogólne zasady prawa
Ogólne zasady, na których opiera się prawo:
1. Res iudicata pro veritate habetur – rzecz osądzona ma pierwszeństwo przed prawdą. 2. Ne eat iudex ultra petita partium – sędzia nie powinien wychodzić ponad żądania stron. 3. Audiatur et altera pars – należy wysłuchać i drugiej strony. 4. Reguły in dubio. 5. Nemo plus iuris transfere potest quam ipse habet – nikt nie może przenieść więcej praw niż sam posiada. 6. Zasada czystych rąk – na nieuczciwe zachowanie nie może się powołać ten kto sam działał bezprawnie (z angielskiego systemu). 7. Praesumptio boni viri – domniemanie dobrej wiary. 8. Nemo iudex in causa sua – nikt nie może być sędzią we własnej sprawie. 9. Lex retro non agit – prawo nie działa wstecz. 10. Impossibilum nulla obligatio est – warunek niemożliwy do spełnienia nie wiąże. 11. Lex iniustissima non est lex – prawo rażące przestaje być prawem.
Różnice w argumentacji zwykłych norm oraz zasad prawnych: Wg Dworkina: Zwykle normy posiadają ściśle określony zakres zastosowania, zasady nie. Zasady funkcjonują zgodnie ze schematem – mnie lub bardziej – normy zwykle – albo, albo. W przypadku konfliktu lub sprzeczności: zasad – orzeka się o większej relewantności jednej z nich w danej sprawie. norm zwykłych – orzeka się o uchyleniu jednej z nich.
Dyrektywy wykładaj prawniczej:
Dyrektywy wykładni prawniczej mają charakter toposów prawniczych. Wzięte w izolacji nie mogą stanowić samodzielnej podstawy dla orzekania o danym stanie rzeczy.
Przemawiają z większą lub mniejszą mocą za zastosowaniem danej normy.
Mają antytetyczną strukturę – każdemu toposowi za przeciwstawić można contra.
Od większości z nich istnieją wyjątki oraz zastrzeżenia.