Logika – podstawy
2 typy dyskursów (uzasadnień, argumentacji): Teoretyczny – gdy chodzi o prawdziwość twierdzeń. Praktyczny – gdy chodzi o słuszność norm, ocen.
Logika formalna zajmuje się głównie dyskursem teoretycznym, dlatego prawnicy (humaniści) zwrócili się do teorii argumentacji uzasadniania praktycznego.
Problem dowodzenia prawdziwości twierdzeń:
Logika formalna: Teoria argumentacji: Jak wychodząc od prawdziwych przesłanek dojść do prawdziwych wniosków charakter obiektywny (prawdziwe przesłanki).
Jak wychodząc od akceptowanych przez ogół przesłanek dojść do akceptowanych wniosków charakter subiektywny, bo bywa tak, że ludzie akceptują fałszywe przesłanki. Celem teorii arg. jest perswazja, przekonanie kogoś do akceptacji danej normy, wniosku.
Pojęcie audytorium, publiczności:
Logika formalna: Nie ma pojęcia audytorium (obiektywizm).
Teoria argumentacji: Pojęcie to odgrywa zasadniczą rolę, może być to nawet 1 osoba.
TYPY PUBLICZNOŚCI WG PARELMANA: Partykularna Grupa osób wyróżnionych na podstawie kryterium socjologicznego np. katolicy, rolnicy. Mieszana Tłum, zespół osób, które znalazły się w określonym miejscu, w określonym czasie. Uniwersalna Wyidealizowany zbiór ludzi racjonalnych (np. naukowiec, wygłaszając swój wykład zakłada, że kieruje go do ludzi racjonalnych).
Teoria argumentacji musi być zrelatywizowana do określonego typu publiczności (bo inaczej argumentuje się do innych osób). Im bardziej mieszana tym bardziej trafiają emocje a mniej rozum.
Reguły dowodzenia:
Logika formalna: Pojęcie dowodu jest ściśle zdefiniowane, np. metody dowodu wprost i niewprost.
Teoria argumentacji: Nie ma definicji, jest algorytm przekonywania.
Dlatego często uważa się, że teoria argumentacji jest raczej sztuką (ars), a logika formalna nauką (sciencia). Argumentowanie polega na podawaniu racji, które mają przekonać kogoś, że twierdzenie jest prawdziwe lub norma jest słuszna. W logice formalnej istnieją argumenty poprawne lub niepoprawne.
Trzy wzorce przytaczania argumentów: Porządek wstępny: rozpoczyna się od najsłabszych argumentów. Porządek zstępny: rozpoczyna się od najmocniejszych argumentów. Porządek nestoriański, homerycki: arg. najmocniejsze powinny być w środku, a najsłabsze na końcu i początku.
Argumentacja w sensie zerowym – bierze pod uwagę konteksty społeczne.
Płaszczyzny, na których przebiega uzasadnienie:
obiektywna – formalna poprawność dowodu i argumentacji. subiektywna – psychologiczna skuteczność, moc perswazji. etyczna – rozstrzyga o słuszności lub niesłuszności argumentów.
Logika formalna: Porusza się na płaszczyźnie obiektywnej (tylko obiektywna prawdziwość i prawidłowość rozumowań).
Teoria argumentacji: Porusza się także po płaszczyźnie subiektywnej (czy obiekt jest subiektywnie przekonywujący) i etycznej.
Etyka a teoria argumentacji:
Spór w starożytności czy można stosować argumenty nieetyczne. I. szkoła klasyczna (Cyceron, Arystoteles) Nie przystoi odwoływać się do kłamstw, gróźb, podstępów. Retoryka to ars bene dicendi sztuka przemawiania w zgodzie z zasadami moralnymi. Współcześnie: teoria dyskursu Jurgena Habermasa – w t. argumentacji dyskutujący powinien dotrzymywać reguł etyki mowy. Mówca powinien przemawiać w sposób zrozumiały, zgodny z prawdą, szczery, etyczny i słuszny.
II. sofiści Retoryka jest tylko pewnym narzędziem. Nie można powiedzieć o narzędziu czy jest słuszne czy nie. Uczy jak przekonywać, może być użyta do dobrych i złych celów. Czasami można dopuścić odwołanie się do kłamstwa, podstępów, manipulacji. Erystyka: dopuszcza elementy nieetyczne w argumentacji. Współcześnie: Schopenhauer Twierdzeniom swojego przeciwnika dawaj jak najszersze znaczenie, swoim jak najwęższe. Jeśli przeciwnik ma rację – zmień temat.
Zbiór najstarszych chwytów erystycznych (retorycznych):
1.ad persona – atakowanie osoby przeciwnika, a nie twierdzenia 2.ad rem – przeciwieństwo ad persona 3.ad misericordiam – odwołanie się do współczucia, litości 4.ad populum – odwołanie się opinii większości, arg. populistyczny 5.ad humanitate – odwołanie się do ludzkości 6.ad venitatem – argument z pochlebstwa 7.ad baculinum – odwołanie się do pogróżek, gróźb („do kija”) 8.ad ignorantiam – wykorzystanie niewiedzy drugiej strony albo nieuzasadnione przesunięcie ciężaru dowodu na druga stronę* 9.ad homine – odwołanie się do konkretnej osoby, co powiedziałaby gdyby sprawa jej dotyczyła 10.ad auditorem – odwołanie się do publiczności 11.ad verecundiam/ ex autoritate – odwołanie się do autorytetu, szacunku
* – zasada ei incumbit puebatio, qui dicit, non qui negat – ciężar dowodzenia spoczywa na tym, który mówi, a nie na tym, który zaprzecza.
No tags for this post.