Wykładnia
4.,,,PRZY INTERPRETACJI NALEŻY BRAĆ POD UWAGĘ POWSZECHNIE AKCEPTOWANE NORMY MORALNE
Uniwersalne standardy, akceptowane przez większość społeczeństwa. W prawie międzynarodowym: akceptowane przez cywilizowane społeczeństwa.
5. ARGUMENT KONSEKWENCJONALISTYCZNY, PRAGMATYCZNY
Należy brać pod uwagę skutki danej interpretacji i wybierać taką interpretację, której skutki będą najbardziej korzystne. Nie należy nadużywać tego argumentu, bo konsekwencję trudno jest przewidzieć. Można go używać, kiedy prawdopodobieństwa wystąpienia określonych skutków jest duże i przewidywalne.
6. ARGUMENTUM AD ABSURDUM
Odmiana argumentu konsekwencjonalistycznego Należy odrzucić taką interpretację przepisu, która prowadzi do wyniku absurdalnego, kuriozalnego.
7. WYKŁADNIA KOMPARATYSTYCZNA
Odgrywa dużą rolę od czasu przemian ustrojowych z 89’. Polega na odwoływaniu się do porządku prawnego innych państw.
XII. DOMNIEMANIA INTERPRETACYJNE
Odnoszą się do wykładni przepisów prawa. To nie to samo co domniemania dowodowe (np. domniemanie dobrej wiary, pochodzenia dziecka z małżeństwa), które ułatwiają lub zwalniają sąd lub stronę od ciężaru przeprowadzenia dowodu.
2 funkcje: 1..domniemywany fakt nie wymaga interpretacji np. domniemanie aktu, że jest zgodny z konstytucją. 2. przesuwają ciężar dowodu na drugą stronę – na tego kto domniemanie kwestionuje.
Najważniejsze domniemanie interpretacyjne:
1. Domniemanie zgodności z konstytucją każdego aktu normatywnego. Ogólnie: domniemywuje się, że akt hierarchicznie niższy jest zgodny z aktem hierarchicznie wyższym. Stąd dyrektywa: „należy interpretować wszystkie przepisy prawne w zgodzie z konstytucją”. Nie może jednak być to wykładnia contra legem, jeśli oczywisty sens językowy jest sprzeczny z konstytucją przepis trzeba zmienić. Musi być to wykładnia secundum legem.
2. Domniemanie racjonalności prawodawcy. Domniemanie, że prawodawca nie stanowi: norm sprzecznych norm w których byłyby luki norm niemożliwych do realizacji Stwarza pole do nadużyć i pokusę do naprawienia przy jego pomocy błędów prawodawcy przez interpretację. Praktycznie nigdzie nie występuje (poza Polską).
np. W prawie podatkowym był absurd przepisu dot. kopalni odkrywkowej, że płaci się za podatek tylko za budynki na powierzchni ziemi, a nie pod powierzchnią. np. Art. 62 konst. prawo wybieranie nie przysługuje osobom ubezwłasnowolnionym, nie można stosować argumentu a contrario, bo wtedy osoba ubez. mogła by być wybierana.
3. Reguły in dubio: 1)In dubio pro libertate 2)In dubio pro reo 3)In dubio pro tributario 4)In dubio pro communitate
Ad.1 Wszystkie wątpliwości dotyczące praw i wolności obywatelskich należy interpretować na korzyść obywatela (i przeciwko rządowi). Reguła ta chroni mniejszości (np. etniczne, religijne, seksualne). Ad.2 Wszystkie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść oskarżonego. Sądy długo twierdziły, że wszystkie przepisy prawa karnego należy interpretować ściśle literalnie (ani na korzyść, ani na niekorzyść oskarżonego) i tą regułę należy stosować tylko do postępowania dowodowego. Ostatecznie zwyciężyło stanowisko, że we wszystkich etapach postępowania. Ad.3 Wszystkie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść podatnika, pro tributario, contra fisco. Ad.4 Występuje w prawie międzynarodowym.
XIII. PODZIAŁ WYKŁADNI ZE WZGLĘDU NA ZAKRES
Deklaratywna Interpretatio declarativa Rezultat zgodny z rezultatem wykładni językowej. Daje wynik zgodny z wolą prawodawcy to, co powiedział pokrywa się z tym, co chciał powiedzieć. Rozszerzająca Interpretatio extensiva Rezultat szerszy od rezultatu wykładni językowej. Prawodawca powiedział mniej niż chciał powiedzieć. Zwężająca Interpretatio restrictiva Rezultat węższy od rezultatu wykładni językowej Prawodawca powiedział więcej niż chciał powiedzieć.
ZASADY:
1. Generalny nakaz wykładni literalnej wszystkich przepisów prawa. Szczególnie mocno akcentowany w prawie karnym i podatkowym (bo nie można rozszerzać zakresu odpowiedzialności karnej i obciążeń podatkowych). Np. SN: przepis o immunitecie. Nie wolno go interpretować rozszerzająco, bo stanowi wyjątek od powszechnej odpowiedzialności, ale i nie wolno interpretować zwężająco, bo utrudnia to wykonywanie mandatu.
2. Generalnie wolno stosować wykładnie rozszerzającą w stosunku do praw i wolności obywatelskich, ale nie wolno do obowiązkóws. Prawa i wolności poddane są szczególnej ochronie wykładnia życzliwa. Ochrona praw socjalnych ważona jest możliwościami finansowymi państwa.
3. Nie wolni interpretować rozszerzająco przepisów kompetencyjnych, odw. się do wykładni funkcjonalnej i celowościowej. Bo zakaz domniemywania kompetencji.
4. Pojęcia ilościowe podlegają wykładni literalnej.
5. Wyjątków nie interpretuje się rozszerzająco.
No tags for this post.