Notatki na studia notatki i ściągawki

* Zmianom gospodarczym od początku XVII w. towarzyszyły przemiany w strukturach społecznych.
* We wszystkich grupach społecznych dokonywały się szybkie przesunięcia majątkowe.
* W każdym ze stanów postępował proces wewnętrznego zróżnicowa­nia, co prowadziło do wyłaniania się nowych warstw społecznych.
* Odmienną strukturę od europejskiego miało społeczeństwo przyszłych Stanów Zjednoczo­nych, które nie było obciążone stano­wymi podziałami o charakterze feudalnym.

Arystokracja

* Wzrost cen obniżył realną wartość dochodów dawnej arystokracji feudalnej.
* Część szlachty za­częła poszukiwać dochodów w działalności gospodar­czej(szczególnie średnia szlachta, która aktywnie zajmo­wała się handlem).
[Następna strona...]

Anglia:

* Właściciele ziemscy to:

- arystokracja (lordowie), z której część zachowała majątki i znaczenie dzięki piastowanym godnościom;

- gentry, średnia i drobna szlachta, która szybko przystosowała się do zmienionej koniunktury go­spodarczej;

- zamożni dzierżawcy, rekrutujący się z dawnych wolnych chłopów, zbliżeni pod względem mająt­kowym do grupy gentry.

* Długi był w Anglii proces znoszenia obciążeń feudalnych, w tym opłat lennych należnych królowi z dóbr rycerskich (w imieniu króla opłaty te ściągał spe­cjalny organ — Izba do Spraw Opieki i Inwesty­tury).
* O zniesienie opłat przez długi czas zabiegała szlachta.
* 1641r.- Długi Parlament zniósł obowiązek poddawania się ceremonii paso­wania na rycerza oraz należnych z tego tytułu opłat.
* 1646r. – likwidacji uległa Izba do Spraw Opieki i In­westytury.
* Dobra rycerskie oraz inne, z którymi wią­zały się powinności na rzecz króla, stały się odtąd dobrami wolnymi.

* Realizację tych postanowień za­kłóciła wojna domowa.
* Wykonanie decyzji nastąpiło dopiero w 1656 r.
* Nie zniesiono obciążeń spoczywających na chłopach dzierżawiących ziemię.

* W 1642 i 1643 r. ma­jątki tej części arystokracji, która opowiedziała się za królem (delikwentów), objęte zostały sekwestrem.
* Dochody płynące z nich przejmowały komitety do spraw sekwestru.
* 1644r. – ci z rojalistów, którzy zapłacili grzywnę objęci zostali amnestią.
* Obowiązek zapłaty grzywny stanowił duże obciążenie, stąd wielu nie będąc w stanie jej uiścić, sprzedawało ziemię bo­gatym kupcom.

* Podobnie było z ziemią należącą do wyższego du­chowieństwa.

* Ordonans z 1646r. przewidywał prze­jęcie tych ziem w zarząd powierniczy a następnie sprzedaż, zaś uzyskany dochód miał być przezna­czony na potrzeby państwa.
* 1649r. – zarządzono sprzedaż dóbr dekanalnych i kapitulnych.

* Zniesienie powinności spoczywających na właści­cielach ziemskich nie oznaczało zniesienia obciążeń spoczywających na chłopach — dzierżaw­cach (copyholderach).

* Zarządzono kontrolę umów dzierżawnych i unieważnienie tych, które obowią­zywały dłużej niż życie trzech pokoleń oraz umów zawartych po 1641r.- część chłopów pozbawiono ziemi.

* Restauracja monarchii w Anglii nie przywróciła dawnych feudalnych stosunków.

* Tylko część roja­listów odzyskała utracone ziemie.
* W 1660r. potwier­dzono ustalenia o zniesieniu powinności rycerskich, a królowi jako odszkodowanie za utra­cone dochody przyznano roczną rentę.

Francja:

* Istotne zmiany w dziedzinie społecz­nej nastąpiły w czasie rewolucji burżuazyjnej.
* Zniesiono przywileje stanowe, wprowa­dzono równość obywateli wobec prawa, jednolity system podatkowy.
* Zmiany te były korzystne dla mieszczaństwa – mo­gli swobodnie rozwijać się, zdobywszy znaczny mają­tek najpierw w czasie rewolucji, a następnie w okre­sie panowania Napoleona.
* Arystokracja utraciła do­tychczasowe wpływy polityczne.

Prusy i w Austria:

* Sposób przeprowadzania uwłaszczenia w XIX w. spowodował, że majątki i wła­dza polityczna znalazły się w rękach średnich właścicieli ziemskich — junkrów, ziemiaństwa, którzy dzięki korzystnym dla nich zasadom uwłaszczenia aż do początku XX w. utrzymali wpływy w państwie. [Następna strona...]

Mieszczaństwo

* Efektem rewolucji burżuazyjnych i re­wolucji przemysłowej w XVIII i w I połowie XIX w., było ostateczne ukształtowanie się mieszczaństwa.
* Zwiększało swój stan posiadania.
* Uzyskiwało coraz większe wpływy polityczne.
* Stylem życia zbliżyło się do arystokracji.
* Walczyło z feudalnymi instytucjami sposobem rządzenia pań­stwem.
* Celem walki było zniesienie feudalizmu i wprowadzenie konstytucji.
* Doszło do sprzeczności między interesami bogatego miesz­czaństwa a dążeniami uboższych grup społecznych w związku z odmiennym pojmowaniem programu rządów demokratycznych.
* W obawie przed zbytnim radykalizmem zbliżyło się do arystokracji po to, aby opóźnić walkę o postępowe reformy społeczne i ustrojowe.

Anglia:

* Na początku XIX w. radykalna część mieszczaństwa wraz z robotnikami zaczęła domagać się reform demokratycznych.
* Dążenia średniego mieszczaństwa realizowały reformy prawa wybor­nego z lat 1832 i 1867.

* W 1. połowie XIX w. roz­poczęła się walka drobnomieszczaństwa o pełniejszą demokrację. Grupa ta znalazła sojusznika w robotni­kach, ale nie na długo.
* Francja: Rewolucja 1830r. doprowadziła do rozdziału między mieszczaństwem a robotnikami a Monarchia Lipcowa (1830-1848) umożliwiła bogatemu mieszczaństwu uzyskanie peł­nej władzy.
* Odbiciem różnych sił społecznych były partie po­lityczne, stanowiące podstawę działalności politycz­nej. Program mieszczański realizowały partie libe­ralne, przeciwstawiające się konserwatywnym (popie­rała ich program arystokracja a częściowo także chłopstwo). [Następna strona...]

f

f
Uwłaszczenie chłopów

* W XIX w. nastąpiła emancypacja społeczna lud­ności wiejskiej.
* Poprawiła się kondycja materialna tej grupy oraz położenie prawne.
* Zmniejszyła się liczba ludności zajmującej się rolnictwem.
* Podstawą dla tych przemian było uwłaszczenie – zniesienie feudalnego sposobu władania ziemią, które w Europie zachodniej dokonało się do końca I po­łowy XIX w. a na terenach Europy środkowowschodniej później.

Anglia:

* Nabywanie ziemi na własność nastę­powało samorzutnie pod wpływem dokonujących przemian gospodarczych.
* Ustawa z 1677r. dała duże uprawnienia właścicielom ziem­skim w stosunku do chłopów – dzierżawców. Jeśli chłop nie mógł wykazać się pisemnym dokumentem, który stwierdzał, że ziemię posiada w dzierżawie, to mógł zostać pozbawiony ziemi. W ten sposób licz­nej grupie dzierżawców dożywotnich i dziedzicznych odebrano ziemię.
* Po rewolucji 1688 r. doszło do sojuszu wielkich właścicieli ziemskich (landlordów) z boga­tym mieszczaństwem i gentry, co znalazło wyraz w uznaniu przez mieszczaństwo przywilejów, jakie posiadali wielcy właściciele w stosunku do chłopów.
* Mieszczanie razem ze szlachtą uczestniczyli w ogra­dzaniu ziem gminnych, pozbawiając chłopów tere­nów przeznaczonych do wypasu bydła.
* Grodzenie stało się polityką państwową lansowaną przez Par­lament.
* Przeprowa­dzano komasację gruntów, co także prowadziło do zaniku drobnych gospodarstw chłopskich.
* Biedniej­sza ludność wiejska zmuszona była opuszczać wieś i zasilała szeregi robotników.
* Właściciele wielkich latyfundiów wydzierżawiali często ich część jako farmy bogatym chłopom. W far­mach zatrudnienie w charakterze robotników najemnych znajdowała część zubożałych chłopów.
* Na miejscu poddanych pojawili się bogaci chłopi, dzierżawcy i najemni robotnicy rolni.

Francja:

* Likwidacja feudalizmu nastąpiła w czasie rewolucji burżuazyjnej (1789-1793) i uważana jest za najważniejszy sukces tego okresu.
* Zdobycze francuskie zostały następnie albo przeniesione do innych krajów przez armię francuską (Włochy, Niemcy) albo na inne tereny docierały wiadomości, ośmielające mieszczan i chłopów do podjęcia zdecydowanych wystąpień.
* Wolność osobistą chłopów popierało mieszczaństwo, oczeku­je na siłę roboczą.

* W rezultacie przemian wprowadzano prawo swo­bodnego dysponowania własnością prywatną i jej ochronę, wolność wykonywania zawodu, na wsi zno­szono wspólnoty gminne.
* Dekret z 4.VIII 1789 r. zniósł we Francji przy­wileje szlachty i powinności feudalne chłopów.

* Proces faktycznego znoszenia ciężarów feudal­nych należało dostosować do postanowień Deklara­cji Praw Człowieka i Obywatela, która wprowadziła świętość prawa własności i należnego za nie odszko­dowania.
* W związku z powyższym rozróżniono ob­ciążenia:

* Feudalizm dominujący – narzucone chłopom, do których zaliczono sądownictwo patrymonialne i monopole pańskie.
* Feudalizm kontraktujący – oparte na umowie, czyli czynsz należny panu z tytułu władania przez chłopów ziemią.

* Świadczenia zakwalifikowane do feudalizmu do­minującego zniesiono bez odszkodowania, od czyn­szu zaś chłopi mogli się wykupić. Mimo to nie­wielu chłopów było w stanie wykupić użytkowaną ziemię.
* Dopiero w okresie kryzysu rewolucji jej przy­wódcy zaczęli szukać oparcia wśród chłopów. Wtedy to wszedł w życie dekret (1792r.), zgodnie z któ­rym tylko ci chłopi zobowiązani byli do płacenia czynszu, którym panowie mogli udowodnić za po­mocą stosownego dokumentu prawo do jego pobiera­nia.

* Rzadko panowie byli w stanie taki dokument przedstawić (zbyt długi czas upłynął od zawarcia umowy i dokumenty często zaginęły lub też umowa zawarta była w formie ustnej).
* Dekret z 1792 r. oznaczał więc zniesienie prawa własności panów do ziemi chłopskiej bez odszkodowania.
* Formalnie nastąpiło to na mocy dekretu z 17.VI.1793r.

* Dalszym ciągiem procesu likwidacji wielkiej wła­sności ziemskiej była:

* ustawa o konfiskacie dóbr kościelnych
* ustawa o konfiskacie dóbr szlachty – emigrantów, uznanych za zdrajców.

* Dobra te przezna­czono do sprzedaży, która była jednocześnie parce­lacją, ponieważ nabywcy rzadko kupowali duże ob­szary.
* Ziemię można było kupić nawet na raty, co wobec dużej dewaluacji w praktyce oznaczało niską cenę.

* Zmiany w stanie posiadania ziemi jakie dokonały się w czasie rewolucji potwierdził Kościół, zaś po re­stauracji monarchii Ludwik XVIII ogłosił nieodwra­calność sprzedaży dóbr narodowych.

W państwach Europy środkowo-wschodniej:

* Uwłaszczenie nastąpiło później i na innych zasadach.
* Chłopi zobowiązani zostali do odszkodowania za zniesione powinności feudalne i do wykupu ziemi.
* Stan posiadania chłopów uległ uszczupleniu, ponie­waż pozbawiono ich praw do ziem gminnych a także znaczną część użytkowanej przez nich ziemi przejęli wielcy właściciele jako formę odszkodowania.

Prusy:

* Proces znoszenia świadczeń feudal­nych rozpoczął się w 1807r., – zniesiono poddaństwo osobiste chłopów i przyznano im wolność osobistą.
* Możliwości rozwiązania stosunku poddańczego dotyczył edykt regulacyjny z 1811r.
* Ziemię na własność mogli uzyskać tylko ci spośród chłopów, którzy byli jej dziedzicznymi użytkowni­kami, o ile oddali panu 1/3 ziemi ty­tułem odszkodowania (indemnizacja) lub też uiścili opłatę pieniężną.
* Pozostali chłopi obowiązani byli tytułem odszkodowania oddać 1/2 część uprawianej ziemi.

* Ustawa z 1816 r. zaostrzyła warunki regulacji poprzez wyłączenie z procedury mniejszych gospo­darstw (nie sprzężajnych), dzięki czemu właściciele folwarków mieli zapewnioną jeszcze przez długi czas robociznę. Pozostali chłopi mieli być z ziemi usu­nięci.
* Ta tzw. regulacja pozostawiona była dobrowol­nej umowie między chłopem a panem.
* Zasady uwłaszczenia były korzystne dla wiel­kich właścicieli ziemskich, którzy dzięki odszkodo­waniom znacznie powiększyli swoje majątki.
* Chłopi nie uzyskali prawa do ziem gminnych.
* Powstały duże folwarki, w których wykorzystywano w charak­terze pracowników najemnych chłopów bezrolnych.
* Uwłaszczenie w Prusach przeciągało się w cza­sie. Zakończenie tego procesu przyspieszyły wydarzenia 1848r.
* W 1850r. rząd zniósł resztki powinno­ści feudalnych bez odszkodowania. W rezultacie re­formy uwłaszczeniowej część chłopów, która utraciła 1/3 ziemi, w praktyce została wywłaszczona.

Austria:

* Uwłaszczenie chłopów związane było z wydarzeniami z okresu Wiosny Ludów (1848r.).
* Chłopi uzyskali użytkowaną ziemię na własność.
* Uwłaszczenie na­stąpić mogło pod warunkiem odszkodowania, które w połowie wypłaciło właścicielom ziemskim pań­stwo, w połowie zaś zapłacili chłopi (spłaty rozłożono na 20 lat.).

Rosja:

* W 1. połowie XIX w. ok. 80% chłopów pozostawało w stosunku poddańczym. Jedy­nie w guberniach północnych zaczęto wprowadzać system czynszowy.
* Były jednak wypadki powrotu do pańszczyzny, często też wywłaszczano chłopów z gruntów.
* Największą swobodą cieszyli się chłopi będący poddanymi pań­stwowymi.
* Do reformy wiejskiej przystąpił Aleksan­der II.
* Powodem był ogólny kryzys gospodarczy i liczne wystąpienia chłopskie.
* Projekt reformy opracował powołany w 1857r. Tajny Komitet.
* 19.11.1861 r. car podpi­ął ustawę o reformie rolnej, która składała się z manifestu carskiego oraz z całego pakietu aktów praw­ach.

* Zniesione zostało poddaństwo, co oznaczało że chłopi uzyskali wolność osobistą.
* Ograniczenie – przez 10 lat chłopi nie mogli zrzec się przyznanych im „nadziałów” ziemi. Było to tzw. czasowe zobowiązanie.
* Zniesiono sądow­nictwo panów podporządkowując chłopów sądom powszechnym (wprowadzonym w 1864 r.).

* Cała ziemia uznana została za własność obszarniczą, co oznaczało, że chłopi winni ją wykupić.
* Dla każdego gruntu w ciągu 2 lat należało sporzą­dzić tzw. listy umowne, czyli spisy powinności, jakie chłop winien spełniać do czasu zawarcia umowy o wykup ziemi.
* Oznaczało to, że sytuacja faktyczna chłopów nie­wiele zmieniła się.
* Stworzono stan przejściowy, który mógł trwać długo, zważywszy że na obszarników nie nałożono obowiązku zawarcia umowy o wykup ziemi.

* Obszar ziemi, który mógł uzyskać chłop stano­wił tzw. nadział.
* Wielkość określił ukaz cara.
* Wielkość nadziału ustalana była wg:

* miejsca po­łożenia na terytorium państwa
* rodzaju gleby
* liczby „dusz” w rodzinie

* Przy okazji obszarnik za­bierał nadwyżkę, obszar ziemi przekraczający nadział i dokonywał zamiany ziemi lepszej na gorszą.
* W wyniku reformy w ręku obszarników znalazły się ziemie urodzajne i zwiększył się obszar ziemi pań­skiej kosztem chłopów.

* Do czasu wykupu nadziały wchodziły w skład obszaru tzw. wspólnoty gminnej (obszcziny), co oznaczało że nie powstała własność indywidualna. Do czasu wykupu chłop nie mógł do­magać się wydzielenia jego działki ze wspólnoty.

* Cena wykupu ustalona została wg stawek pła­conego czynszu a nie odpowiednio do wartości ryn­kowej ziemi.
* Chłopi winni zapłacić od razu 20% tak ustalonej wartości ziemi, 80% sum wykupnych płaciło obszarnikom państwo.
* Chłopi mieli zwracać tę wyłożoną przez państwo kwotę w ratach wraz z oprocentowaniem przez 49 lat. W rezultacie chłopi spłacali znacznie większą kwotę niż wynosiła wartość rynkowa ziemi.
* Reforma nie rozwiązała problemu chłopskiego.
* Chłopi albo pozostali we wspólnocie albo, gdy zdecydowali się na wykup ziemi, to okazywało się, że nie są w stanie płacić rat albo dzierżawić ziemi.
* Często porzucali wieś i najmo­wali się do pracy w przemyśle.
* Reforma miała donio­słe znaczenie dla obszarników, którym dostarczyła środki na przebudowę gospodarki i w tym sensie stworzyła podstawę dla rozwoju kapitalizmu w Rosji.

* 9.XI. 1906r. car wydał dekret, który wszedł w ży­cie w 1910r. i przewidywał możliwość przekazania ziemi na własność, o ile z takim wnioskiem wystąpi użytkujący ją chłop. Do 1911r. na tej podstawie ok. 1/4 chłopów wystąpiła ze wspólnot.

* W okresie rewolucji 1917r. sprawy chłopskiej do­tyczył dekret o ziemi z 27.X 1917r. będący pomysłem eserowców.
* Na jego podstawie ziemia stała się mieniem ogólnonarodowym będącym w dyspozycji komite­tów rolnych.
* Chłopi uzyskali tylko prawo jej użytko­wania.
* Dekretem z 1918r. uznano ziemię za własność „ludu pracującego”, przy czym wspólne gospodarowanie ziemią stawiano ponad gospodarkę indywidualną.
* Tym samym ci chłopi, którzy wcześniej nabyli prawo własności ziemi, mogli z tego prawa skorzystać zaledwie przez krótki czas. [Następna strona...]

Robotnicy i warstwy średnie

* Rzemieślnicy i drobni chłopi stracili podstawę dalszej egzystencji.
* Z obydwu tych grup społecznych formowała się nowa grupa — robotników najemnych zatrudnianych w fa­brykach, zakładach nowego typu.
* Pojawienie się ro­botników a następnie wzrost liczebny tej grupy to­warzyszyły tworzeniu się kapitału.
* Wzrost liczebny robotników postępował w miarę jak rozszerzała się produkcja przemysłowa.
* Koncentracja ludności w ośrodkach przemysłowych. Poprzez rozwój osad fabrycznych postępy czyniła urbanizacja, powstawały wielkie mia­sta przemysłowe.
* Szybki rozwój ruchu robotniczego.
* Zgodnie z założeniami liberalizmu gospodarczego przedsię­biorcy w dowolny sposób ustalali czas pracy i płace.
* Fabrykanci, potrzebujący coraz więcej rąk do pracy, zatrudniali także kobiety i dzieci.
* Szczególnie nisko opłacani byli robotnicy w Rosji.

* Krytykę stosunków panujących w przemyśle zainicjowali przedstawiciele arystokracji niechętnej mieszczaństwu.
* Około połowy XIX w. zaczęło poja­wiać się ustawodawstwo socjalne, regulujące warunki pracy robotników.
* Na poprawę warunków pracy wpłynęło szerzenie się idei socjalistycznych oraz roz­wój organizacji robotniczych.

Anglia:

* Robotnicy w XIX w. działali dwuto­rowo.
* W przedsiębiorstwach działali poprzez związki zawodowe (trade), zakładane dla reprezentowania in­teresów robotniczych wobec przedsiębiorców.
* Związ­ki łączyły się także w większe organizacje branżowe (trade-unions).
* Poprzez związki robotnicy zabiegali o poprawę warunków bytu i poprawę warunków pracy.
* Ten kierunek działań prowadzonych ugodowo, doprowadził do tego, że robotnicy angielscy znaleźli się pod względem materialno-socjalnym w znacznie korzystniejszym położeniu niż robotnicy w innych krajach.
* Angielskie związki zawodowe legalnie dzia­łały od 1871 roku.

Czartyzm:

* Ruch robotniczy (od charter — karta), powstały na tle działalności politycznej prowadzonej przez robotników angielskich której rezultatem miały być reformy ustrojowe.
* Rozwijał się w latach 1836-1848.
* W 1837r. Stowarzyszenie Ro­botnicze opracowało tzw. „Kartę Ludu”, w której znalazły się w 6 punktach postulaty wprowadzenia powszechnego prawa wyborczego i reformy Parla­mentu, które zapewniłyby wejście do niego przed­stawicieli robotników.
* W 1839r. Parlament odrzucił kartę, tak samo jak drugą kartę z 1842r. i trzecią z 1848r.
* Trzecia karta zawierała także postulaty ekonomiczne.

* Po aresztowaniach w 1848r. czartyzm załamał się.
* Czartyzm był pierwszym politycznym ruchem robotniczym, który rozwijał się niezależnie od działań mieszczaństwa, które także zmierzało do zdemo­kratyzowania ustroju angielskiego.
* Wywarł wpływ na rozwój organizacji robotniczych także poza Anglią.
* W orga­nizacji czartystów pojawiły się dwa nurty: ugodowy i radykalny. Zwyciężył pierwszy, dzięki czemu w An­glii ruch robotniczy przybrał formę legalnych organi­zacji (zakaz zrzeszania się zniesiony został w Anglii w 1824 r.).
* Toteż kiedy w 1864 r. powstało w Lon­dynie Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników (I Międzynarodówka), Anglia stała się kolebką mię­dzynarodowego ruchu robotniczego.
* Zasługą angiel­skiego ruchu robotniczego było postępowe ustawo­dawstwo społeczne (np. ubezpieczenia łącznie z ubez­pieczeniem na wypadek bezrobocia).
* Ruch robotni­czy w Anglii znalazł z czasem oparcie w Partii Pracy (1900 r.).

* W innych państwach ruch robotniczy przybie­rał postać wąskiej działalności konspiracyjnej prowa­dzonej przede wszystkim przeciwko władzom pań­stwowym.
* Zakaz zrzeszania się robotników znie­siony został: w Prusach w 1863r., we Francji w 1864r., w Austrii w 1870r., w Niemczech w 1871r.

* Jeszcze przed I w.ś. w Anglii powstała centralna organizacja związkowa w postaci Kongresu Związków Zawodowych. Podobne organi­zacje powstały w Niemczech i Francji.
* Związki zawo­dowe:

* organizowały samorząd robotniczy
* wysuwały żądania ekonomiczne
* hasło 8-godzinnego dnia pracy. Z wyjątkiem Anglii i Australii, gdzie 8-godzinny dzień pracy wprowadzono na początku XX w., w in­nych państwach do I wojny światowej obowiązywał 10-godzinny dzień pracy. Najpóźniej w Rosji.

* Związki zawodowe wywalczyły prawo do strajku — najważniejsza forma walki z przedsię­biorcami.
* Wzrost znaczenia politycznego związków zawo­dowych spowodował przekształcenie się niektórych stowarzyszeń robotniczych w robotnicze partie polityczne, pierwsze:

* 1840 r. – Ogólno­krajowe Stowarzyszenie Czartystów (Anglia)
* 1863 r. – Powszechny Niemiecki Związek Robotniczy
* 1869 r. – Socjal­demokratyczna Partia Robotnicza Niemiec

* W ostatnim ćwierćwieczu XIX w. w wielu pań­stwach powstały partie socjaldemokratyczne. Upo­wszechnienie praw wyborczych powodowało udział przedstawicieli tych partii w parlamentach.

Rosja:

* U schyłku XIX w. zaczęły formować się organi­zacje robotnicze.
* W latach 80-tych XIX w. kierownictwo w rosyjskim ruchu robotniczym objęła grupa „Wyzwolenie Pracy”, kierowana przez G. Plechanowa.
* W 1903r. na zjeździe w Brukseli i Londy­nie powstała Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji.
* Wszystkie partie socjaldemokratyczne i socjali­styczne państw europejskich weszły w skład II Mię­dzynarodówki (1889r.), która wysunęła hasło wpro­wadzenia międzynarodowego ustawodawstwa pracy oraz hasło poprawy sytuacji materialnej i socjalnej robotników.
* Na kolejnych kongresach Międzynaro­dówki zajmowano się także zagadnieniami politycz­nymi, takimi jak ekspansja kolonialna, czy problem ograniczenia zbrojeń.

USA:

* Robotnicy mieli dobre warunki pracy a także możliwość zajęcia się rolnictwem, niemal nieograniczoną, ze względu na kolonizowanie wol­nych terenów.
* Mimo to występowały antagonizmy, które nasilały się w miarę rozwoju wielkiego prze­mysłu, któremu towarzyszył wzrost ucisku robotni­ków.
* W 1881r. powstała federacja związków zawodowych pod nazwą Amery­kańska Federacja Pracy.
* W wyniku strajku w 1886r. robotnicy uzyskali 8-godzinny dzień pracy.
* Nie do­szło do szerszego zorganizowania się ruchu robotniczego – duże zróżnicowanie narodowościowe ro­botników.
* Do poprawy położenia robotników przy­czyniło się wzmożenie interwencjonizmu państwo­wego w związku z kryzysem gospodarczym, jaki miał miejsce w latach 1929 -1933.
* Politykę państwa w tym okresie określano „Nowym Ładem”.

* W XIX w. w wyniku procesu uprzemysłowienia nastąpił spadek liczby ludności utrzymującej się z rolnictwa.
* Liczebnie wzrastały warstwy średnie.
* W tej grupie znaleźli się: urzędnicy, nauczyciele, pracownicy handlu i zajmujący się różnorodnymi usługami.
* Bogatsi przedstawiciele warstw średnich tworzyli od­dzielną grupę tzw. rentierów, tych którzy dobrze ulo­kowali swoje pieniądze i żyli z przychodów z tego tytułu.
* Spośród robotników wyłoniła się arystokracja ro­botnicza – wysoko kwalifikowani i dobrze opłacani robotnicy, którzy zajmowali kierownicze stanowiska w zakładach pracy.

* W zależności od koniunktury gospodarczej miała miejsce duża ruchliwość społeczeństwa kapitalistycz­nego, co przejawiało się przechodzeniem z jednej grupy do drugiej.
* Sytuacja gospodarcza była też przy­czyną emigracji o charakterze zarobkowym.

No tags for this post.